Rối loạn lipid máu: Những triệu chứng thường gặp

Rối loạn lipid máu không ồn ào như một cơn sốt hay đau đớn như viêm khớp cấp, nhưng lại âm thầm đặt nền móng cho những biến cố tim mạch nghiêm trọng, có thể kể đến là xơ vữa mạch, tắc mạch, nhồi máu cơ tim,… Những biến chứng này hoàn toàn có thể ngăn chặn bằng việc phát hiện vàn điều trị bệnh từ sớm. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn những dấu hiệu, triệu chứng thường gặp của bệnh mỡ máu. Mời bạn cũng theo dõi!

1. Tại sao nói rối loạn lipid máu thường “không có triệu chứng”?

Đa số người bệnh chỉ phát hiện mình bị mỡ máu cao khi đi khám sức khỏe định kỳ hoặc khi đã nhập viện vì một biến cố cấp tính như nhồi máu cơ tim hay đột quỵ. Lý giải điều này là do sự tích tụ mỡ trong lòng mạch (mảng xơ vữa) diễn ra rất chậm chạp. Cơ thể chúng ta có khả năng thích nghi đáng kinh ngạc, nên chừng nào lòng mạch chưa bị tắc nghẽn đáng kể hoặc mảng xơ vữa chưa bị vỡ ra, bạn vẫn có thể cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh.

2. Các dấu hiệu lâm sàng khi bệnh đã tiến triển

Dù không có triệu chứng điển hình ở giai đoạn đầu, nhưng khi nồng độ lipid máu tăng quá cao trong thời gian dài, cơ thể sẽ phát ra những tín hiệu sau:

2.1. Cung giác mạc (Arcus Senilis)

Đây là một vòng tròn hoặc nửa vòng tròn màu trắng đục hoặc xám nhạt xuất hiện quanh rìa lòng đen của mắt (giác mạc).

• Lưu ý: Nếu xuất hiện ở người trên 60 tuổi, đây có thể là dấu hiệu lão hóa bình thường. Tuy nhiên, nếu bạn dưới 45 tuổi mà thấy dấu hiệu này, đó là lời cảnh báo cực kỳ mạnh mẽ về tình trạng rối loạn lipid máu di truyền.

2.2. U vàng (Xanthoma) và Ban vàng (Xanthelasma)

Đây là tình trạng lắng đọng cholesterol ngay dưới da, tạo thành các nốt hoặc mảng lồi có màu vàng hoặc cam.

• Ban vàng mi mắt: Những nốt vàng nhỏ, mềm xuất hiện quanh mí mắt.

• U vàng gân: Xuất hiện ở các gân, thường gặp nhất là gân gót chân (gân Achilles) hoặc các khớp ngón tay.

• U vàng dưới da: Các nốt sần xuất hiện ở khuỷu tay, đầu gối hoặc mông.

2.3. Các triệu chứng do thiếu máu cục bộ

Khi mỡ máu cao gây hẹp lòng mạch, dòng máu đến các cơ quan bị giảm sút, dẫn đến:

• Đau thắt ngực: Cảm giác nặng ngực, thắt nghẹt khi gắng sức do mạch vành bị hẹp.

• Hoa mắt, chóng mặt, suy giảm trí nhớ: Do máu lên não không đủ.

• Đau cách hồi: Đau cơ chân khi đi bộ và hết đau khi nghỉ ngơi, dấu hiệu của xơ vữa động mạch chi dưới.

3. Triệu chứng đặc thù khi Triglyceride tăng quá cao

Khác với Cholesterol chủ yếu gây xơ vữa mạch máu, khi chỉ số Triglyceride tăng đột biến (thường trên 1000 mg/dL hoặc 11.3 mmol/L), bệnh nhân có thể gặp các triệu chứng cấp tính và nguy hiểm:

• Viêm tụy cấp: Đau bụng dữ dội vùng thượng vị, lan ra sau lưng, kèm theo nôn mửa. Đây là một cấp cứu nội khoa nguy hiểm.

• Gan nhiễm mỡ, lách to: Do mỡ tích tụ quá nhiều tại gan và lách gây sưng đau vùng hạ sườn.

• Ban vàng phát ban: Các nốt nhỏ màu vàng xuất hiện đột ngột khắp người như bị phát ban.

4. Những đối tượng có nguy cơ cao

Vì triệu chứng thường mờ nhạt và rất khó phát hiện ở giai đầu. Dưới đây là một số đối tượng có nguy cơ cao, cần thăm khám định kỳ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời:

• Người thừa cân, béo phì: Đặc biệt là người béo bụng (vòng eo lớn).

• Người có lối sống ít vận động: Làm việc văn phòng, lười tập thể dục.

• Chế độ ăn kém lành mạnh: Tiêu thụ nhiều đồ chiên rán, mỡ động vật, phủ tạng, đồ ngọt và rượu bia.

• Tiền sử gia đình: Có bố mẹ hoặc anh chị em bị mỡ máu cao hoặc mắc bệnh tim mạch sớm.

• Người mắc các bệnh nền: Đái tháo đường, cao huyết áp, suy giáp hoặc bệnh thận mãn tính.

5. Biện pháp chẩn đoán rối loạn lipid máu

Tính đến thời điểm hiện tại, xét nghiệm máu vẫn là phương pháp chẩn đoán nhanh nhất và chính xác nhất căn bệnh mỡ máu này. Dưới đây là các chỉ số xét nghiệm máu cần thiết để chẩn đoán bệnh:

6. Lời khuyên về chế độ ăn uống, sinh hoạt

Rối loạn lipid máu không phải là “án tử”, nó là một lời nhắc nhở để bạn điều chỉnh lối sống và chế độ ăn uống hàng ngày:

• Chế độ ăn: Tăng cường rau xanh, trái cây, các loại hạt và cá. Bạn nên thay mỡ động vật bằng dầu thực vật (dầu oliu, dầu đậu nành). Bệnh cạnh đó, bạn cần hạn chế bia, rượu, thuốc lá, đồ ăn nhanh, đóng hộp,…

• Quy tắc 30 phút: Đi bộ nhanh hoặc vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần.

• Kiểm soát cân nặng: Nghiên cứu cho thấy, cân nặng là yếu tố liên quan mật thiết tới nguy cơ gây bệnh. Theo các chuyên gia y tế, chỉ cần giảm 5-10% cân nặng hiện tại cũng đã cải thiện đáng kể chỉ số mỡ máu.

• Tuân thủ điều trị: Nếu bác sĩ kê đơn thuốc, hãy uống đúng liều, đừng tự ý bỏ thuốc ngay cả khi chỉ số xét nghiệm đã về mức bình thường.

• Thăm khám định kì: Những người đang điều trị mỡ máu hoặc có nguy cơ cao mắc bệnh nên thăm khám đều đặn theo lịch hẹn của bác sĩ, tối thiểu 3 – 6 tháng/lần.